Sanskritçe Terimler Sözlüğü


A

acharya: manevi öğretmen, kutsal metinlere vakıf olan ve kendi örneğiyle öğreten kişi.

acintya-bhedabheda: idrak edilemeyen, farklılıkta birlik.

adhokşaja: duyusal ve zihinsel idrakin ötesinde olan.

amavasya: aysız gün

anartha: benim ihtiyacıma aykırı olan, amaca hizmet etmeyen şey, başka ilgi.

aparadha: saygısızlık.

arcanam: bhakti yogada dokuz tür ilişkinin beşincisi, Tanrı'nın aşkın formuna ibadet etme.

asrama: Vedik sosyal sistem içerisinde yer alan dört manevi aşama; brahmaçarya (öğrencilik yaşamı), grhastha (evlilik yaşamı), vanaprastha (emeklilik yaşamı), sannyasa (maddesel yükümlülüklerin ve aile yaşantısının terkedildiği aşama).

atma-nikşepa: öz-analiz.

atma-nivedanam: bhakti yogada dokuz tür ilişkinin sonuncusu, herşeyi Tanrı'ya teslim etme.

B

Bhagavad-gita: Vedik geleneğin en üstün yazıtı, Krşna'nın devotee'si Arjuna'ya aktardığı 18 bölümden oluşan öğreti (bkz. Pandavalar).

Bhagavan: güzellik, güç, şöhret, servet, bilgi ve vazgeçmişliğin kaynağı olan Yüce Tanrı.

bhakta: saf adanmış kul, (ing. devotee).

bhakti: saf adanmış hizmet.

bhakti yoga: saf adanmışlıkla yapılan hizmet vasıtasıyla Yüce Tanrı'yla ilişki kurma.

brahmacari: bekaret yemini etmiş uygulamacı.

brahmajyoti: Tanrı Krşna'nın bedeninden yayılan ve manevi dünyayı aydınlatan spiritüel ışık.

Bhişma: Kurukşetra savaşının en güçlü komutanı, Kurulara ve Pandavalara (kuzenlere) savaş sanatını öğreten saygın büyük.

C

Caitanya-caritamrta: Lord Chaitanya Mahaprabhu'nun yaşamını ve fesefesini anlatan Krşnadasa Kaviraja Goswami'nin eseri.

D

dasyam: bhakti yogada dokuz tür ilişkiden yedincisi; Tanrı'nın hizmetkarı olma.

dham: kutsal, aşkın mekan.

dikşa-guru: mantraya inisiye eden guru.

dvapara-yuga: yuga'lara bakınız.

E

ekadasi: oruç günü.

G

Goloka: Krshnaloka, Lord Krshna'nın ebedi aşkın mekanı.

goswami: svami, duyularını tam olarak kontrol edebilen kişi.

Govinda: Tanrı'nın adlarından; aşkın formuyla toprağa, ineklere ve duyulara zevk veren.

guru: manevi öğretmen.

guru-parampara: öğreti zinciri.

H

hladini-şakti: Krshna'nın içsel vecd enerjisi, Radharani.

J

jagad guru: dünya gurusu.

jiva (atma): bireysel ruh, yüce Tanrı'nın ebedi zerresi.

jnana: bilgi.

K

kali-yuga: demir çağı; çatışma ve iki yüzlülük çağı, 5.000 yıl önce başladı, toplam süresi 432.000 yıldır.

kalpa-taru: dilek ağacı.

kamini: kadınlar.

kanaka: para.

karma: karşılığında tepki alınan maddesel faaliyetler.

kirtanam: bhakti yogada dokuz tür ilişkinin ikincisi; Tanrı'nın ihtişamını anlatma.

kşatriya: savaşçı.

lila: transandantal eğlence, oyun.

L

lila: oyunlar, etkinlikler.

Lord Şiva: cehalet gunasının yöneticisi ve maddesel kozmosun yok edicisi yarıtanrı.

M

madhurya-rasa: eş ilişkisi.

mantra: aşkın titreşim.

Mahaprabhu: Sri Krshna Chaitanya Mahaprabhu (Nimai Pandit), Lord Krshna'nın Kali Çağındaki altın renkli enkarnasyonu; 15.yüzyılın sonlarında Batı Bengal-Nabadwip'te zuhur eden ve Kali-yuga için en üstün spiritüel uygulamayı (yuga-dharma) yani Tanrı'nın kutsal adlarının toplu olarak söylenmesi(sankirtan) hareketini başlatan enkarnasyon.

maha-mantra: yüce mantra: hare krishna hare krishna krishna krishna hare hare hare rama hare rama rama rama hare hare.

Manu: İnsanlığın babası olan yarı-tanrı (Güneş Tanrısı Surya'nın oğlu).

Math: Adanmışlık uygulamaları için inşa edilen tapınak kompleksi.

maya: yanlış algılama, yanılgı, canlı varlıkların manevi yapılarını ve Tanrı'yı unutmalarına neden olan Yüce Tanrı'nın maddesel enerjisi.

mayavadi: gayrişahsiyetçi.

N

Narada Muni: öğreti zinciri içerisinde Brahma'dan sonra gelen ve tüm yarı-tanrıların danışmanı olan aziz.

Nimai: Lord Chaitanya'nın inisiasyondan önceki adı (Nim ağacı altında doğduğu için kendisine bu ad verilmişti.).

nirguna: Yüce Tanrı'yı tanımlamak için kullanılır, O'nun maddi niteliklerin ötesinde olduğunu belirtir.

Nityananda Prabhu: Lord Krishna'nın kardeşi olan Balaram'ın Kali yuga'daki enkarnasyonu, merhametiyle düşmüş ruhlara Tanrısal aşk dağıtan ilk guru.

P

pada-sevanam: bhakti yogada dokuz tür ilişkinin dördüncüsü, Tanrı'nın lotus ayaklarına hizmet etme.

pancha-tattva: beş gerçek: Yüce Tanrı (Sri Krishna Chaitanya), uzantısı (Sri Nityananda Prabhu), enkarnasyonu(Sri Advaita Prabhu), enerjisi (Sri Gadadhara Prabhu) ve saf kulu (Srivasa Prabhu); Sri Krishna Chaitanya ve ebedi refakatçileri.

Pandavalar: Yudhisthira, Bhima, Arjuna, Nakula ve Sahadeva; beş savaşçı kardeş, Lord Krishna'nın yakın dostları; Kurukşetra savaşında krallıklarını geri almak için Kuru hanedanından olan amcaları Dhrtaraştra'nın oğullarıyla savaştılar. Bhagavad-gita bu savaşta Arjuna'nın arabacısı olan Lord Krishna'nın Arjuna'ya savaştan az önce verdiği aşkın bilgiyi kapsar.

paramatma:Yüce ruh; koşullanmış ruhun refakatçisi, özgün formuyla kalplerde yaşayan şahit ve rehber.

Parikrama: hac ya da kutsal bir yerin çevresinde dolanmak, tavaf etmek.

pariprasna: içtenlikle soru sorma.

Parvati: Yüce Şiva'nın eşi, yarıtanrıça.

Prahlada Maharaja:Şeytan ruhlu babasının zulmünden Tanrı inancıyla kurtulan devotee.

pranipat: manevi öğretmene sığınma.

prasadam: Yüce Tanrı'ya sunulmuş yiyecek; Tanrı'nın lütfu ve merhameti.

pratistha: şöhret, ün, gurur . 

R

Radha-dasyam: Radharani'ye hizmet.

Radharani: Tanrı'nın içsel vecd enerjisi, O'na en yakın eşi, sevgilisi (hladini-şakti).

raganuga-şastra: ilahi aşk üzerine yazılmış kutsal metinler.

raganuga-bhakti: kendiliğinden ortaya çıkan, kural tanımayan Tanrı hizmeti.

Ramananda Ray: Mahaprabhu'nun en yakın refakatçisi, Krishna'yı en iyi tanıyan devotee.

rasa: bireysel ruhla Tanrı arasındaki aşkın ilişki.

rasa-lila: Krishna'nın gopi'lerle yaptığı aşkın dans oyunu.

Rupa Goswami: Mahaprabhu'yu doğrudan izleyen altı Goswami'den en başta gelen ve sistematik olarak öğretilerini sunmuş olan Vaişnava rehber (Sanatan Goswami, Jiva Goswami, Gopal Bhatta Goswami, Raghunatha Bhatta Goswami, Raghunatha dasa Goswami).

S

sad guru: gerçek rehber.

sadhana: spiritüel uygulama.

sadhu: aziz, Krishna bilincinde olan kişi.

sakhyam: bhakti yogada dokuz tür ilişkinin sekizincisi; Tanrı'yı en yakın dost kabul etme.

Sacidevi: Mahaprabhu'nun (Lord Chaitanya'nın) annesi.

sambandha-jnana: çevre ile doğru ilişki kurma bilgisi.

samskara: geçmiş yaşantılarımızla edinmiş olduğumuz yapımız.

sannyasa: (bkz. asrama)

saranagati: teslimiyet.  

seva: hizmet.

sloka: genelde sekizer heceli dizelerden oluşan, Kutsal Yazıtlardan alınan dörtlük. 

shastra (şastra): tartışmasız gerçek kabul edilen kutsal yazıtlar, Vedik edebiyat.  

smaranam: bhakti yogada dokuz tür ilişkinin üçüncüsü, Tanrı'yı hatırlama.

smrti: Vedalar'ı tamamlayıcı nitelikteki Puranalar gibi kutsal metinler.

sravanam: bhakti yogada dokuz tür ilişkinin ilki, Tanrı hakkında duyma.

sraddha: inanç.

Sri Krishna Chaitanya: (bkz. Mahaprabhu).

Srimati Radharani: (bkz. Radharani).

Srimad-Bhagavatam: Vyasadeva'nın, Yüce Tanrı'ya sunulan saf adanmışlık hizmetini anlattığı kutsal metin.

sukrti: kişinin yaşamları boyunca biriktirmiş olduğu meziyetler, dindarlık.

Ş

şikşa-guru: manevi eğitim veren guru.

T

tatasthavicar: göreli ve mutlak değerlendirmelerin tarafsız kıyaslanması.

U

Uddhava: Krishna'yla hemen hemen aynı yaşta olan kuzeni, ve en sevgili arkadaşı.

Upanişadlar: Vedalar'ın içinde yer alan 108 felsefi tez.

uttama-adhikari: her zaman her yerde Krishna'nın iradesinin işleyişini gören dolayısıyla her duruma mutlulukla uyum sağlayan, herkese saygı gösteren en üst mertebedeki kul.

V

vaidhi-bhakti: Tanrı'ya huşu ve saygıyla ve katı kurallar içinde sunulan hizmet.

Vaikuntha: maddesel dünyanın ötesindeki ebedi varoluş mekanı, doğum ve ölümün bulunmadığı spiritüel gezegenler.

vaisnava: Lord Vishnu'nun ya da Krishna'nın has kulu/aracısı.

vandanam: bhakti yogada dokuz tür ilişkinin altıncısı; Tanrı'ya dualar sunma.

vatsalya-rasa: ebeveyn-ilişkisi, hami, koruyucu olma ilişkisi.

vipralambha: ayrılık.

viraja: maddi ve manevi dünyaları birbirinden ayıran nehir.

Vrndavana: Tanrı Krishna'nın devotee'leriyle sevgi dolu ilişkiler içinde olduğu en samimi ve özel mekanı.

Y

yoga: (i) boyunduruk vurmak, birleştirmek, bağlantı kurmak;(ii) yol, yöntem, güzergah, vasıta, hal.

yugalar: durmadan dönüşen dört yuga: Satya yuga, Treta yuga, Dvapara yuga ve Kali Yuga. Satya'dan Kali'ye doğru spiritüel uygulamada ve iyi niteliklerde gerileme olur.